Chưa đầy vài tháng nữa là kỳ thi vào 10 tại Hà Nội bắt đầu, nhưng điều đáng lo không chỉ là kiến thức. Năm nay, áp lực của học sinh lớp 9 còn tăng lên vì cơ chế tuyển sinh thay đổi theo hướng mở hơn: học sinh được đăng ký nguyện vọng vào tất cả các trường THPT công lập trên địa bàn thay vì bị giới hạn theo khu vực như trước. Cơ hội nhiều hơn, nhưng đi kèm là áp lực chọn trường, chọn nguyện vọng và tự đặt mình vào một cuộc đua cạnh tranh căng hơn.
Nhiều học sinh chia sẻ rằng các bạn đang bước vào giai đoạn ôn tập cao điểm, tập trung cho ba môn thi, hạn chế dùng mạng xã hội và sắp xếp lại sinh hoạt để giữ hiệu quả học tập. Các trường cũng tăng cường hoạt động tư vấn, định hướng và truyền cảm hứng để giúp học sinh vững vàng hơn trước kỳ thi. Điều đó cho thấy một thực tế rất rõ: ở giai đoạn này, học sinh không chỉ cần học nhiều hơn, mà cần học đúng hơn và bình tĩnh hơn.
1. Đừng học trong tâm thế “sợ trượt”, hãy học trong tâm thế “biết mình đang đi đâu”
Một điểm rất đáng chú ý từ chia sẻ của học sinh và cựu học sinh là: các bạn có kết quả tốt thường xác định mục tiêu từ sớm. Khi biết mình muốn vào trường nào, chọn nguyện vọng nào, học sinh sẽ bớt mông lung và có động lực rõ ràng hơn để cố gắng. Áp lực là bình thường, nhưng áp lực sẽ bớt nặng nếu học sinh biết mình đang học vì điều gì và đang tiến về đâu.
2. Không học dàn trải, hãy chia thời gian theo môn và theo điểm yếu
Một lời khuyên lặp lại nhiều lần trong bài là học sinh cần quản lý thời gian hợp lý và không ôn theo kiểu “môn nào cũng làm một chút nhưng không môn nào đủ sâu”. Việc phân bổ thời gian theo từng môn, từng nhóm dạng bài và từng điểm yếu cụ thể sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với học tràn lan. Ở giai đoạn nước rút, học sinh nên tự hỏi: mình đang mất điểm ở đâu nhiều nhất, phần nào có thể kéo lên nhanh nhất và môn nào cần ưu tiên hơn trong 2–4 tuần tới.
3. “Học đúng, ôn đủ” vẫn là chiến lược an toàn nhất
Theo kinh nghiệm từ thầy cô MRP, để làm tốt bài thi theo Chương trình GDPT 2018, học sinh cần đủ hai yếu tố: học đúng và ôn đủ. “Học đúng” là nắm chắc kiến thức cơ bản, kỹ năng thực hành và yêu cầu của từng phần bài thi. “Ôn đủ” là luyện đầy đủ các dạng bài có thể xuất hiện, thay vì chỉ học phần mình thích hoặc phần mình đã quen. Đây là chiến lược rất quan trọng với học sinh lớp 9, vì nhiều bạn mất điểm không phải vì đề quá khó, mà vì ôn lệch và làm thiếu dạng.
4. Luyện đề phải có mục đích, và nhất định phải ghi lại lỗi sai
Trong giai đoạn nước rút, học sinh cần có chiến lược ôn tập thông minh, tập trung vào trọng tâm thay vì học dàn trải. Một trong những cách hiệu quả nhất là luyện đề có chủ đích, ghi lại lỗi sai và rút kinh nghiệm sau mỗi lần làm. Nói đơn giản, làm đề không phải để “cho đủ số lượng”, mà để biết mình sai vì kiến thức, vì đọc đề ẩu hay vì phân bổ thời gian chưa tốt. Càng gần thi, học sinh càng cần biến mỗi đề luyện thành một lần chỉnh lại chiến thuật.
5. Chọn nguyện vọng bằng dữ liệu, không bằng tâm lý “trường hot”
Điểm mới của tuyển sinh năm nay là bỏ phân tuyến, cho phép học sinh đăng ký nguyện vọng vào tất cả các trường THPT công lập trên địa bàn thành phố. Điều này mở rộng cơ hội, nhưng cũng khiến cạnh tranh ở các trường chất lượng cao, vị trí thuận lợi có thể tăng mạnh. Học sinh nên tham khảo điểm chuẩn các năm trước, đối chiếu với kết quả thi thử của bản thân và lắng nghe tư vấn từ giáo viên để chọn trường phù hợp với năng lực, thay vì chạy theo tên tuổi hay xu hướng đám đông. Một bộ nguyện vọng hợp lý nên có sự phân bổ giữa trường mơ ước, trường vừa sức và phương án an toàn.
6. Càng sát thi, càng phải giữ nhịp sống ổn định
Một chi tiết rất đáng lưu ý là các chuyên gia không chỉ nhắc đến học tập, mà còn nhấn mạnh sức khỏe và trạng thái tinh thần. Học sinh cần hạn chế mạng xã hội, bớt trò chơi điện tử, ngủ đủ, ăn đủ và giữ lịch sinh hoạt đều để tránh mất sức ở giai đoạn cuối. Một cơ thể mệt mỏi và một tinh thần căng cứng sẽ khiến tốc độ học chậm đi, khả năng nhớ giảm đi và dễ làm bài thiếu chính xác. Nước rút không phải là lúc thức khuya liên tục, mà là lúc giữ nhịp ổn định để không “gãy phong độ” trước ngày thi.
Kết luận: Giai đoạn nước rút không cần hoảng, chỉ cần tỉnh táo
Kỳ thi vào 10 ở Hà Nội luôn là một cột mốc áp lực, và năm nay áp lực ấy còn tăng thêm vì thay đổi trong cách đăng ký nguyện vọng. Nhưng càng gần thi, học sinh càng không nên học bằng tâm lý sợ hãi. Điều cần nhất lúc này là: xác định đúng mục tiêu, quản lý thời gian theo điểm yếu, luyện đề có chiến lược, chọn nguyện vọng tỉnh táo và giữ sức khỏe ổn định. Khi học sinh làm được 5 điều đó, giai đoạn nước rút sẽ không còn là quãng thời gian “chạy trong hoảng loạn”, mà sẽ trở thành thời điểm tạo khác biệt rõ nhất về điểm số.
